Skip to main content

Full text of "Na Nqataxacpi Na Ỹotta'At Shiyaxauapi Mayi Netalec Ana 'Alhua Na Hua'auchiguii N'aqtacpi"

See other formats


NA NQATAXACPI NA YOTTA'AT SHIYAXAUAPI MAYI NETALEC ANA 
■ALHUA 

Na Hua'auchiguii N'aqtacpi 

Cha'ayi qayayateeta de'eda huesochiguii nataxac, qataq da huo'o ca qai'ot 
yayamaqchiguii, qataq da niagaxayic mayi huetalec ana 'alhua, chigoqchigui, 
qataq da 'eetec da qaica da huo'o ca napacalec ca lya, huo'otaq da qayacona ca 
lalamaxat i 'oonolec 'enauac na shiyaxauasat. 

Qataq qayayateeta da souaxat ca saqayayateelec lataxac, qataq da qayl'ina 'I da 
lataxac ca shiyaxaua, da nachida da chigoqchigui da qai'otec ca qauem qataq da 
saqaiyacnapec na yale, yoqo'oyi namayipi sa ishit da pal da lavilyaxac, qataq 
souaxat da qanasachigui nagui da qalapaxai da qayauotaique no'on Ilic na 
shiyaxauasat, qataq naua aq naidauo na'axa'te mayi heutoiguilo da 'enauac na 
shiyaxauapi yataqta huesochiguii qanqoyin, imeuo da Icolanaxa qataq da 
lachoxoyic, qataq sa ishit da qoyinapega souaxat ca I'aqtac qataq souaxat ca 
I'amqaanataxanaxac. 

Qataq iuen da ne'ena maichi lataxac na shiyaxauapi yataqta qanpaxatalec qataq 
qai'ot ca Ilic, yaqto' ca shiyaxaua sa ishit da I'ot ca sa Ihuennataxa, huaa nachi 
ishit da dataya 'aguet cam sa ishit da dechoxonnataxan huo'otaq ca huetaiya' 
naq'en ca lya. 

Qataq iuen da qalapaxai da qai'ot ca Ilic da yaqto' nhuoteeta't 'enauac na 
netalguete naua yotta 'a't 'ale'u. 

Cha'ayi ne'ena yotta 'a't shiyaxauapi mayi hueto'ot na huaxaya't nta'alpi, na 
mayipi mashi sogote da nasachigui da yirei da I'aqtac da 'enapec yataqa pi'iya'a 
ne'ena I'atchiguii maichi lataxacpi na shiyaxauapi, qataq da maichi I'amaqchic i 
'oonolec, qataq da Ita'adaic naigui i 'oonolec, qataq da 'eetec na mavipi da qaica 
da huo'o ca napacalec ca lya, na yale qataq ana 'alo, qataq na mayipi I'axateec 
de'eda I'aqtac da yaqto' qai'ot ca Ilic da yayamaxai qanqoyin na shiyaxauapi 
qaica ca iueetac, yaqto' ca shiyaxaua yataqta huesochiguii. 



Qataq ne'ena nta'alpi mayi yalectau'a de'eda qai'ot, na mayipi yan da I'aqtac da 
'enapec itauan da I'onataxanaxac nam huaxaya 't nta'alpi, da yaqto' yataqta 
qantela'a de'eda nnaichi lataxac nam netalguete naua yotta 'a't 'ale'u, qataq 
huesochiguii da I'ottac ca maichi layaanataxanaxac na shiyaxauasat, qataq. 
Qayayateeta da 'enauac ne'ena 'eeta'a't nhuennataxacpi qata ne'ena maichi 
lataxac na shiyaxauapi, qataq da 'eetec da huesochiguii na mayipi, yataqta huo'o 
ca Ita'araic naigui da yataqta qaipacchigui qai'ot, cha'avi maichi n'aqtac. 
De'eda ima'a't Itaxayaxac na Nta'alpi 

Lapaxai ne'ena n'aqtacpi mayi mashi qanasachigui da yaqto' mpaxatalec da 
maichi lataxac ma yotta't shiyaxauapi, cha'ayi yataqta 'enauac da 'eeta'a't da 
Ihuennataxac na mayipi, qaq yoqo'oyi iuen da 'enauac na shiyaxauapi yotta'a't na 
I'aqtac n'aaxata 'a't, yaqto' i 'oonolec na mayipi hua'otaq na nocittagui ca 
I'onataxanaxac, ishit da nachi 'eetai' tatapigui lauel damayi, qataq ishit da huelec 
da Tot, chigoqchigui naq'en ca paxaguenaxac, qataq da na 
paxaguenataxanaxac, qataq ipacchigui naq'en damayi, da ishit da 
nquigaxattashiguem ca Tot cam qanayiuta'a 'alhua, qataq naua lya 't 'ale'u, da 
yaqtohuo'o da nuattonaguec qataq da qaipacchigui da qai'ot ivida'alo naua lya't 
'ale'u mayi nataq'en nanettau'a de'eda, qataq naua lya't 'ale'u qanayiitalguete 
mayi hueto'oto da lamaxasoxonaxac ne'ena nta'alpi. 

ARTfCULO 1 

'Enauac na naaxat shiyaxauapi na mayipi huesochiguii qataq 'eeta'a't da 
I'amaqchic qataq da 'enec qataq yataqta yayate'n naua lataxaco qataq nua no'o'n 
nvilyaxaco, qaq yoqo'oyi iuen da i 'oonolec yataqta itauan ichoxoden ca lya 

ARTfCULO 2 

'Enauac na shiyaxauapi yalectau'a 'enauac ne'ena lataxaguesat qataq da 'eetec 
da huesochiguii qanqoyin namayipi mayi mashi qanasachigui qataq qoyidelec 
ana'ana nede, qaica da huo'o ca qaiyotauga 'enauac na shiyaxauasat na'aictaga 
ca 'eetec ca I'ogueyaxac yale qataq 'alo, qataq naua I'aqtaqa nataq 'en da 



ramqajnataxanaxac huo'otaq da 'eetec cam layaanec huo'otaq da 'eetec ca lya 
nayaanataxanaxac, qataq cam chigoqta'a 'alhua, huo'otaq cam chigoxoigui, 
sallaxanec huo'otaq choxodaq huo'otaq cam lya lataxac. 
Nataq'en sa ishit da huo'o ca qaiyotauga huasoilec da Hie ca layaanataxanaxac 
huo'otaq na yotta 'a't Ilic na lataxaguesat cam 'alhua mayi netaa ca shiyaxaua, 
nachi 'en 'am da huo'otaq netaa ca 'alhua mayi nalamaxat qoyittalec na alaqpi 
huo'otaq da chochi qaipataxalec da ilotague', qalaxayi sa ishit da yaqauga 
huo'otaq da 'ico ' noxonecpi hueto 'ot da lamaxasoxonaxac ca nta'a mayi ilotague 
que'eca 'alhua. 

ARTfCULO 3 

'Enauac i 'oonolec na shiyaxauasat nhuanau'a da ntaunaguec da nachaalataxac, 
qataq yataqta huesochiguii, qataq yataqta qantela'a da nachaalataxac. 

ARTfCULO 4 

Qaica da huo'o ca 'ico' niatac huo'otaq da chochi qayamaqtac cha'ayi de'eda 
'eetec ca niatac huo'otaq da Ilic da chochi qayamaqtaq damayi nagui sa ishit da 
qayashiita da qai'ot. 

ARTfCULO 5 

Qaica da huo'o ca qayauo'o ca nhuaxanaguec huo'otaq da qai'ot ca ncoitaguec 
huo'otaq da saqaichidapec, qaica ca qoyanaigui qataq saqaiyacnapec. 

ARTfCULO 6 

'Enauac na shiyaxauasat sa ishit da qaillapeguem da huo 'o ca taigue, na 'aicta 
xa da yaqa 'a ca hueta 'a, qalaq qailo'oguet cha'ayi n'attau'a 'enauac na 
lataxaguesat. 

ARTfCULO 7 



'Enauac na shiyaxauasat 'eeta'a't qaica da huo'o ca napacalec ca lya souaxat na 
yotta'at Ilic na nqataxacpi, sa ishit da qaiyottacachi namayipi cha'ayi nachi 
'eeta'a't da hueto'ot na yotta'a't nqataxacpi. 'Enauac 'eeta'a't da huoto'ot da 
Itelaqtaxanaxac na nqataxacpi, qaica da iiuo'o ca qaiyottapeuga huo'otaq da 
saqaipaguelec ne'ena n'aqtacpi mayi qoyittai. 

ARTfCULO 8 

'Ennauac na shiyaxauasat ishit da Tot ca Ilic ca I'aqtac da yaneu'a na aloico I'o'pi 
nta'alpi mayi ilotague' cam 'alhua, da yaqto' ca mayi qanpaxatalec sa ishit da 
qan'aqchit cha'ayi mashi n'attau'a na nqataxacpi mayi I'ot da qailo'oguet camayi, 
mayi n'attalecpi que'eca 'alhua. 

ARTfCULO 9 

Qaica da huo'o ca chichi qayacoolec da qaicoi', qayapou'a, huo'otaq da 
qai'odauec nachi ca llalaqpi, cha'ayi ca mayi huo'o naq ' enec da yi'oqchigui 
nachaalataxac, yoqo'oyi iuen da qayayamaxatchiguii ca qai'otec, huo'otaq 
qai'otec ca lyalataxac mayi ishit da mpaxatalec da lataxac ca mayi. 
'Enauac na shiyaxauasat sa ishit da huo'o ca qaillapeguem da huo'otaq I'ada't ca 
layipi da yaqto' nachajlec qataq da deqalaec cam 'eetapeguec camayipi. 

ARTfCULO 10 

Enauac na shiyaxauapi ishit da huo'o ca I'ot, cha'ayi namayipi nachi 'eeeta'am na 
layipi, da ishit da qan'axayaxana ca 'enapec, qataq da qai'otec cam 
yayamaqchiguii lataxac, huaa qanqoyin ca yaqauga I'onataxanqa' nam loicnatac 
na aloicpi, mayi yaqauga da yagto' qayayamaxaji ca Ilic da lataxac camayi, qataq 
cam ishit da I'ot lataxac, huo'otaq da qanmit cam negue't ca lataxac mayi 
qayaqtapeguelec camayi, mayi iuen da qaidolec nam lataxacpi mayi I'ot ca Ilic na 
lasouaxashitpi. 

ARTfCULO 11 



1 . Enauac na shiyaxauapi mayi huo'o cam chochi qayasaqtapeguelec ishit 
da chochi qampaxatalec da huo'otaq saxanaxa da yoqta qayayateeta cam 
lasouaxashit da 'eesa, qaipacchigui ca 'enapec nam nqataxacpi qataq da 
Hie da qanmit camayi, da huo'otaq saxanaxa da yoqta qayayateeta da ishit 
da dataya'aguet cam qayasaqtapelec lasouaxashit camayi. 

2. Saishit da huo'o ca qayauo'o ca nhuaxanaguec souaxat cam Tot, huo'otaq 
da huo'o ca lataxac saipaguelec, da huaqchigui da huo'o ca qai'ot mayi 
saishit da 'iso' na'aqchit nam lataxaguesat, mayi ishit da yashiita cam 
qanayiuta'a 'alhua huo'otaq cam lya 'alhua. Nataq'en saishit da 
qayasaxalec ca nhuaxanaguec Ita'adaic mayi sanatenguet da lataxac 
co'ollaq qaitaxayapigui que'eca lasouaxashit. 

ARTfCULO 12 

Qaica da huo'o ca qai'igueeta'a da huo'o ca qai'otec salataxac da lalamaxat 
nachaalataxac, huo'otaq na llalaqpi, qataq ca Ima', qataq da qaimeten aca lede, 
huo'otaq da qaishigueeta'a da no'on lataxac camayi, huo'otaq da no'on 
n'aqtaguec cha'ayi 'enauac na shiyaxauapi iuen da ntela'a qanqoyin na lataxacpi 
mayi I'ot na Hie cam chochi nshiguenataxanaxac huo'otaq nshiunaxanaxac. 

ARTfCULO 13 

1 . 'Enauac na shiyaxauapi ishit quenhuotapigui' qaica ca 'eetega qataq ishit 
da maichi Ica'aique cam naa que'eca 'alhua mayi hueta'a. 

2. 'Enauac na shiyaxauapi ishit da ca'ai cam hueta'a 'alhua, nachi 'en'am 
cam hueta'a ishit da huo'o taya lya 'alhua, qataq ishit da yl'iguelaxa cam 
chigoqchiguina 'alhua. 

ARTfCULO 14 



1 . Da huo'otaq huo'o ca qaicaatac, qalaq 'enauac na shiyaxauapi ishit da 
nmitaique ca lli'iguenqa', qataq iuen da yataqta machigui qanqoyin, 
nai'ctaxa cam hueta'a 'alhua. 

2. Qalaxayi de'eda lataxac saishit da qai'ogoxona da huo'otaq 
qayataya'aguet ca Tot nam loicnatac na lataxaguesat, da huo'otaq yataqta 
'eesa cam qai'ot nasouaxashit huo'otaq cam lya lataxac mayi dataya'aguet 
name lataxacpi mayi nasachigui co'ollaxa nam yotta 'a't nta 'alpi mayi 
huaxaya't. 

ARTfCUL0 15 

1 . 'Enauac na shiyaxauapi ishit, da nanedeuo cam hueta'a 'alhua. 

2. Qaica da huo'o ca ishit da saqayashinem da nanedaxac cam hueta'a 
'alhua, huo'otaq da nadalaxat da nanedeu'a ca lya'alhua mayi sa ishit da 
Ima'. 

ARTfCUL0 16 

1 . 'Enauac na yale qataq ana 'alo da ivita da mashi yl qalaq ishit da 
saqaillapeguem ca I'ot souaxat da nqomshaxac huo'otaq cam chigoxoigui 
huo'otaq souaxat ca I'amqajnataxanaxac, nachi sa qayashinem da huadon 
uo'otaq da yauo'o na llalaqpi, huo'otaq da saqayalemaxat de'eda 
ladonaxac, da a nca'altaic ca mayi, huo'otaq da nalte' aca Ihua. 

2. Nachaqdata da yoqta huesochiguini camayi huo'otaq da yataqta 
yayamaxadeeta ca I'ot, nachi ishit da qaltaq huadon. 

3. Cha'ayi ne'ena huadoota'a'tpi qataq na llalaqpi namayipi nachina na 
qanayiutapeguelec qataq nachina na 'ico'nilitai 'enauac na shiyaxauapi 
cam qanayiuta'a qataq namayipi iuen da yataqta qampaxatalec que'eca 
qanayiuta'a 'alhua. 

ARTfCUL0 17 



1 . 'Enauac nashiyaxauapi ishit da yauo'o na maiche lalamaxatpi, huo'otaq da 
nhuaata'ai' ca lya. 

2. Qaica da huo'o ca chochi qayacojiec da qaillapeguem ca maichi 
lalamaxat. 

ARTfCUL0 18 

'Enauac na shiyaxauapi saishit da qaillapeguem da huesochiguii lataxac da 
Ihuennataxac, huo'otaq da lavilyaxac qataq ca I'amqajnataxanaxac, nataq'en 
saishit da qaillapeguem da nadalaxat cam I'amqajnataxanaxac huo'otaq da 
Ipi'iyaxac, nataq'en saishit da qaillapeguem da yachaxan ca Ipi'iyaxac huo'otaq 
da I'amqajnataxanaxac, nai»ctaxa da 'oonolec camayi hue'otaq da huaxaiguet 
na layipi, nachi 'en'am da yataqta nachaxaata huo'otaq da saishit da nachaxaata, 
souaxat da napaxaguenataxanaxac, qataq da Hie da huo'o ca I'ot, huo'otaq da 
yataqta ilotelec da Ilic cam I'amqanataxanaxac. 

ARTfCUL0 19 

'Enauac na shiyaxauapi saishit da qaillapeguem da I'axat da Ihuennataxac 
huo'otaq da huo'o ca I'aqtac; qaq de'eda 'eetec da saishet da qoyinapega damayi 
ivida'a nataq'en da saishet da huo'otaq saqayalemaxat camayi souaxat cam 
Ihuennataxac mayi I'axateec co'ollaxa, qataq saishet da huo'otaq qanmittac, 
qataq camayi ishit da huo'o ca I'axateec Ihuennataxac, na'aictaxa da qayoqtegeu 
ivida'a ca lya 'alhua, qataq ishit da yachalec aca camachaqca Imalate na 
na'axayaxacpi. 

ARTfCULO 20 

1 . 'Enauac na shiyaxauapi ishit da yalegueu'a da huo'o na ntaxayaxac, 
huo'otaq da yalegoigui da huo'o ca naneda't shiyaxauapi, da I'ot da Ilic 
cam 'eetapeguecyayamaqchiguii. 



2. Qaica da huo'o ca chochi nayamaxalec da nanedeu'a qanqoyin da huo'oi 
ca naneda't shiyaxauapi. 

ARTfCULO 21 

1 . 'Enauac na shiyaxauapi ishit da do'onoataxaneu'a da I'onataxanaxac ca 
nta'a mayi ilotague' ca 'alhua cam hueta'a, ishit da maichi huapegue' da 
detaxayapegue' ca nta'a, huo'otaq da yauota'a ca Itaxayanexanec mayi 
maichi Ica'egueshic. 

2. 'Enauac na shiyaxauapi saisnit da qaillapeguem da huo'o ca inoxoneu'a 
cha'ayi nachi 'eeta'am 'enauac na layipi shiyaxauapi da ishit da huo'o ca 
lo'onataxanaxac que'eca 'alhua mayi hueta'a. 

3. Da lasataxac 'enauac na shiyaxauapi nachida da I'ot da I'aaxac ca nta'a 
mayi ilo'ogue 'enauac namayipi, de'eda nasataxac damayi da qai'ot qalaq 
yataqta qayayamaxatchiguii da nallida't qanqoyin, qataq da qayahuo'oi 
naua laloqo'te qanqoyin de'eda allitaxac, de'eda allitaxac I'ot da qayatalec 
cam dauegaxan yaguec na nale, qataq saishit da qayauaachigui qanqoyin 
cam nallij i 'oonolec, huo'otaq da qayahuota'a cam lya lataxac da huo'o ca 
qanallijiec da qayahuotaique da nta'a, mayi nataq'en yayamalechiguii. 

ARTfCULO 22 

'Enauac na shiyaxauapi mayi yalectaigui cam layipi ca hueta'a, namayipi ishit da 
qayauo'o aca lashieu, qataq na llalaqpi, qataq ishit da qayanem da ivita da 
iyaxanaique. Chigoqchigui qanqoyin aim laponguishi anom mayi ilotague' ca 
nta'a mayi ilotague' que'eca 'alhua, huo'otaq ana chigaqa'a na layipi nta'alpi naua 
lya't 'ale'u, mayi qayamaxatchiguii da Hie da ilo'ogue ne'ena nta'alpi, 'enauac 
ne'ena shiyaxauapi iuen da yataqta machiguini qanqoyin qataq ishit da 
nhuanau'a de'eda nsallaxa qataq da yalecta'aguet 'enauac na layipi, qataq da 
maichi lataxac na mayipi, qataq 'enauac na Ihueneguesat da nachaalataxac 
qataq qaica ca 'eetega da I'ot da maichi laaxataxac da maichi nachaalataxac. 



ARTICULO 23 

1 . 'Enauac na shiyaxauapi ishit da yauo'o ca I'onatac qataq da maichi 
Ica'aique ca ishit da I'ot I'onatac, qalaxayi nalochiguii qanqoyin da 
lashiichiyaxac qataq yataqta yayamaxadeeta qataq qaiqataxana'l da 
saishit da huo'o ca na'aq nachi qaica ca Tonatac camayi. 

2. 'Enauac na shiyaxauapi saishit da huo'otaq qalca'atagui da qai'ot ca 
nshiitenaguec ca I'onataxanaxac, da lashiichiyaxac nachi 'eeta 'ann na 
leyipi. 

3. 'Enauac na shiyaxauapi mayi do'onataxaatac iuen dayataqta nalochiguii 
qancoyin da nshiitenaguec qataq yayamaqchiguii qanqoyin qataq 
qaipactelec nachi 'en'am na llalaqpi, de'eda nshiitenaguec nateeteguet 
qanqoyin da no'on lataxac camayi qataq yataqta qanaloqteeta't da ivita ca 
laloqo', huo'otaq da iuen da qayamaxaji cam saxanaxa da ime, huo'otaq 
ca lya lataxac mayi ishit da mpaxatalec da lataxac camayi. 

4. 'Enauac na shiyaxauapi ishit da I'ayii da Hie da no'onataxanaxac huo'otaq 
da nanedeu'a ca lya ilotague' da no'onataxanaxac da yaqto' ishit da 
qaiuejiec da I'onataxanaxac. 

ARTfCULO 24 

'Enauac na shiyaxauasat sa ishit da qaillapeguem da nmataxac, qataq ishit da 
huo'o ca lya I'ottac da yl'imaqta, qataq naua loga'te da I'onataxanaxac naloteguet 
qanqoyin cam I'ottac, qataq naua laloxoqui' da nmateec qanqoyin qaishiite'n. 

ARTfCULO 25 

1 . 'Enauac na shiyaxauasat iuen da yataqta nalochiguii qaica da huo'o ca 
iueetac qanqoyin, nachi 'en'am na llalaqpi, no'oita qataq yayamaqchiguii, 
sa ishit da iueetac ca aloq qataq qaitaunec ca lya ntaunaxanaxac, 
nataq'en iuen da qaiqataxana'l aca nshiitenaqte da ivita da qaica ca 
I'onatac, huo'otaq da sano'on, huo'otaq da sada' aiigue, huo'otaq da 



pa'aic, qataq da mashi ya'axaiqui, huo'otaq da huaigui ca lya lataxac, 
huo'otaq da deqat ca chigoqtapoigui na Ihueneguesat yasouaxat cam 
negue't ca lataxac mayi sa ishit da Ihuennataxa ca mayi. 
2. Da 'eetec aca 'alo da deco'o qataq na nogotolec iuen da yataqta qantela'a 
qataq qanayiuapegue'. 'Enauac na nogotolec mahyi chigoxoiguilo caua 
namoxo'u huo'otaq da yaqa'a aca chigoxoigui namayipi 'enauac 'eeta 'a't 
iuen da yataqta qantela'a. 

ARTfCULO 26 

1 . 'Enauac na shiyaxauasat iuen da yataqta napaxaguen, qalaxyi de'eda 
napaxaguenataguec sa ishit da ishiiten imauec de'eda hua'auchiguii 
napaxaguenataguec da yaqto' yayate'n naua llico na hua'auchiguii 
nayaaneguesat. Ne'ena hua'auchiguii nayaaneguesat iuen da yoqta 
qalapaxai da qai'ot. Da qalapaxai ca Hie ne'ena yotta'a't nayaaneguesat 
qalaq iuen da qaica ca ichiyauga, qataq da qananedeu'a ne'ena 
qayoqotchiguemec nayaaaneguesat qalaq qaica da huo'o ca qaiyotauga, 
qalaxayi nataq'en iuen da qailoteguet cam yoqta 'eesa sa ivi' da nqat 
ne'ena nayaaneguesat. 

2. Qataq 'enauac ne'ena napaxaguenataxanaxacpi iuen da yoqta naaxat 
naq'en da lauattonaxanaxac na shiyaxausat qataq ya'anaqchitec cam 
lataxac mayi ishit da I'ot qataq da huesochiguii naq'en namayipi, nataq'en 
itaunec da yayateeteguet na lataxacpi, qataq da 'eetec da qanhualaxaine' 
ca nya qataq da 'eetec da nhuoteeta't na netalguete naua yotta't 'ale'u, 
qataq 'enauacna yotta 'a't na I'aqtac huo'otaq ca I'amqajnataxanaxac, 
qataq da qalapaxai ca Hie na I'otpi na yotta'at nta 'alpi mayi naneeta'a't da 
yaqto' lactapiguii na shiyaxauasat. 

3. Nam huo'o na llalaqpi ishit da maichi Ica'ateu'a ca lataxac da 
napaxaguenatageuc na llalaqpi. 

ARTfCULO 27 



1 . 'Enauac na shiyaxauasat ishit da maichi chigoqchigui da yalegueu'a 
'enauac na maichi lalamaxat lataxac cam netaigui shiyaxauapi, qataq 
'enauac na yayamaqchiguii lataxagesat na lalamaxat layaanecpi mayi ishit 
da yayamajni camayipi qataq ishit da yaconguet ca chigaqaigui. 

2. 'Enauac na shiyaxauasat iuen da qantela'a cam lalamaxat layaanec, 
huo'otaq ca yi'oqchigui lalamaxat mayi chigaqaigui ca I'ottac layaanec, 
huo'otaq da I'ottac ana nere, huo'otaq na no'on ne'enaqtacpi mayi maichi 
lalamaxat I'onatac. 

ARTfCULO 28 

'Enauac na shiyaxauasat ishit da qai'otec ca Ilic da yaqto' qaica ca machicague't 
da ivida'alo naua lya't 'ale'u, mayi qailotagueta mayi nataq'en ividaugalo 'enauac 
ne'ena nqataxacpi mayi mashi qanasachigui, yaqto' yataqta qaipacchigui da 
qai'ot 'enauac ca 'enapec. 

ARTfCULO 29 

1 . 'Enauac na shiyaxauasat ishit da huo'o ca I'ottac cam hueta'a, cha'ayi 
nachicata cam hueta'a mayi huesochiguii da huo'o cam I'ottac qataq sa 
ishit da qoyiitega. 

2. Da ivita da huo'o ca yacoolec da I'ot huo'otaq cam lya lataxac mayi sa ishit 
da illapec da qai'ot ne'ena nqataxacpi, qalaq 'enauac na shiyaxauapi ishit 
da qai'ot ca yashiita ne'ena nqataxacpi yaqto' ca mayi nataq'en ishit da 
huo'o ca qai'ot, qataq da qaipacchigui da qai'ot ca lataxac yayamaqchiguii, 
yaqto' 'enauac na shiyaxauasat qaica ca machicage't qataq sa ishit da 
huo'o ca qoyiitega. 

3. N'ena nqataxacpi qataq da nataxac mayi huesochiguii, sa ishit da 
qai'onataxana da huo'otaq qayataya'aguet cam 'eetapeguec qataq nam 
I'auaxanec lataxac mayi lapaxai na yotta'a't nta'alpi mayi nanetta 'a't. 

ARTfCULO 30 



Qaica qome da huo'o ca 'oonlec ne'ena nanettai mayi qanasachigui da qoyinac 
chigoqchigui da I'ot ca I'aqtac ca camachicague't na nta 'alpi, da huo'otaq huo'o 
ca yanem shiyaxauapi huo'otaq ca 'oonolec namayipi da yaqto' huo' ca ishit da 
yacoolecda I'ot, huo'otaq da yaueca'a't ca layipi da yaqto' niaxaji ca 'oonolec 
ne'ena nqataxacpi, huo'otaq da niaxaji da nataxac may! huesochiguii, mayi mashi 
nasachigui qataq lapaxai.